Het klinkt misschien hard, maar ik geloof dat dit één van de belangrijkste mechanismen is waardoor mensen én organisaties vastlopen.

Niet omdat ze niet willen veranderen.

Niet omdat ze niet weten wat er moet gebeuren.

Maar omdat ze, vaak onbewust en met de beste intenties, precies datgene blijven doen waardoor de situatie in stand blijft.

Dat zie ik in organisaties. Maar net zo goed bij mensen die bij mij aankloppen voor coaching.

Een leidinggevende die klaagt dat zijn team geen eigenaarschap neemt, maar iedere beslissing uiteindelijk zelf nog controleert.

Een MT dat verzucht dat teamleiders geen verantwoordelijkheid pakken, terwijl het zelf ieder lastig besluit eindeloos blijft afstemmen.

Een medewerker die zich al jaren niet gezien voelt, maar ondertussen nooit echt uitspreekt wat hij nodig heeft.

Iemand die verlangt naar rust, maar overal “ja” op blijft zeggen.

We denken vaak dat het probleem buiten ons ligt. Bij die ene collega. Bij de organisatie. Bij de cultuur. Bij de werkdruk. Bij onze partner. Bij onze leidinggevende. Bij de omstandigheden.

En natuurlijk spelen die een rol.

Maar de vraag die mij veel meer interesseert, is deze:

Wat doe jij waardoor dit blijft bestaan?

Dat is geen beschuldiging.

Het is een uitnodiging.

Want zolang we alleen kijken naar wat de ander zou moeten veranderen, leggen we ook de sleutel bij de ander neer. En daarmee maken we onszelf afhankelijk van iets waar we geen invloed op hebben.

Ik noem dat gespaard ongemak.

Dat woord gebruik ik bewust.

Want ongemak ontstaat voortdurend. Dat hoort bij samenwerken, leidinggeven en leven. Verschillende belangen, verwachtingen en overtuigingen botsen nu eenmaal. Daar is niets mis mee.

Het probleem ontstaat pas wanneer we dat ongemak gaan sparen.

• We slikken iets in omdat het nu niet uitkomt.
• We lossen iets zelf op omdat dat sneller is.
• We laten iemand wegkomen met gedrag waarvan we eigenlijk weten dat het niet helpend is.
• We schuiven een besluit door omdat de discussie ongemakkelijk wordt.

Op dat moment voelt dat vaak verstandig. Sterker nog, het levert meestal direct iets op. Rust. Geen conflict. Geen spanning. Geen gedoe.

Alleen betaalt iemand anders later de rekening. Of jijzelf. Wat vandaag wordt gespaard, komt morgen ergens anders terug.

Ik zie dat voortdurend gebeuren.

De medewerker die alles opvangt omdat collega’s hun verantwoordelijkheid niet nemen, wordt na verloop van tijd cynisch. Niet omdat hij een cynisch mens is, maar omdat hij al jaren doet wat eigenlijk niet van hem is.

Het MT dat moeilijke gesprekken vermijdt, ziet dat dezelfde onderwerpen iedere vergadering terugkomen. Dan wordt geconcludeerd dat mensen niet willen veranderen, terwijl het probleem is dat niemand een echt besluit durft te nemen.

De persoon die zichzelf steeds aanpast om de harmonie te bewaren, raakt uiteindelijk het contact met zichzelf kwijt. Niet door één grote gebeurtenis, maar door honderden kleine momenten waarop hij zichzelf op de tweede plaats zette.

En het verraderlijke is dat deze patronen vaak worden beloond.

• De collega die alles oplost, krijgt complimenten.
• De leidinggevende die overal bovenop zit, wordt betrokken genoemd.
• De medewerker die nooit klaagt, wordt flexibel gevonden.

Totdat dezelfde kwaliteiten omslaan in overbelasting, micromanagement of verwijdering.

Daarom geloof ik niet zo in symptoombestrijding oftewel pleisters plakken of brandjes blussen.

Nog een communicatietraining.

Nog een teamsessie.

Nog een nieuwe afspraak.

Dat kan allemaal waardevol zijn, maar alleen als we bereid zijn om te kijken naar het mechanisme eronder.

Want zolang dat mechanisme blijft bestaan, bouwen we een nieuw huis op hetzelfde fundament.

En dat fundament is vaak verrassend eenvoudig: we houden zelf in stand wat we willen veranderen.

Dat vraagt moed om te erkennen. Maar het is ook goed nieuws. Want op het moment dat je ziet welk aandeel jij hebt in het systeem, ontstaat er iets wat daarvoor onmogelijk was:

Beweging.

Niet omdat de ander eindelijk verandert, maar omdat jij stopt met sparen.

Dat is precies waar mijn werk begint.

Niet bij gedrag.

Niet bij communicatie.

Niet bij het conflict.

Maar bij het ongemak dat al veel te lang wordt bewaard.

Want één ding heb ik inmiddels wel geleerd:

Gespaard ongemak verdwijnt niet.

Het verplaatst zich.

Gespaard ongemak verdwijnt niet. Het verplaatst zich.